(ARTIKEL)

Een hypotheekaanvraag die wordt afgewezen vanwege een jaren oude betalingsachterstand van 20 euro op een creditcard. De Hoge Raad moest er op 9 september jl. aan te pas komen om de consument, die dit wel een erg zware sanctie vond voor een onbetaalde rekening, gelijk te geven. De klager had de betalingsachterstand opgelopen doordat hij was verhuisd en zijn adreswijziging niet was aangekomen bij zijn bank. De bank liet de man vervolgens ten onrechte als wanbetaler registreren bij het Bureau Krediet Registratie (BKR). De daaruit volgende negatieve code achter zijn naam leverde problemen op bij zijn hypotheekaanvraag.

Even de feiten op een rij:

• De verzamelde telecombedrijven stapten eind vorig jaar uit het BKR. Zij vinden dat     kleine betalingsachterstanden op telefoonrekeningen te vergaande consequenties hebben. 
• De telecombedrijven gebruiken nu alleen hun eigen registratiesysteem.
• Financiële instellingen hebben het BKR in 1965 in het leven geroepen om kredieten te registreren, om te voorkomen dat mensen meer geld lenen dan ze kunnen betalen. Schulden zijn vervelend voor de consument, maar uiteraard ook voor de kredietverlener, die zijn verlies moet nemen.
• BKR  biedt  geen sluitend overzicht van schulden. Officiële kredieten en achterstanden in aflossing daarop staan er wel in, maar huurachterstanden, onbetaalde energierekeningen en verplichtingen aan de sociale dienst niet. Een doorn in het oog van zowel kredietverleners als schuldhulpverleners, die vinden dat mede door het ontbreken van deze gegevens in de registratie de schuldenproblematiek toeneemt.
• Er zijn naar schatting 700.000 gezinnen met problematische schulden. Een verdrievoudiging vergeleken met tien jaar geleden. Vorig jaar kwamen er 80.000 in de schuldhulpverlening terecht. Een kwart daarvan heeft een bovenmodaal inkomen. Inmiddels staat er landelijk 6 mrd euro aan oninbare schulden uit.
• Het BKR werkt goed voor banken en kredietverschaffers, maar het is te beperkt om tijdig problematische schulden te signaleren wordt veel gehoord.
• Er worden onverantwoorde kredieten verstrekt omdat niet bekend is dat iemand al in de financiële problemen zit.
• De NVVK (Nederlandse vereniging voor schuldhulpverlening) werkt samen met onder meer banken, gemeenten, energiebedrijven, Leger des Heils en woningcorporaties aan een soort 'BKR Plus': het Landelijk Informatiesysteem Schulden (LIS). Daarin moeten alle betalingsachterstanden en leningen worden opgenomen, dus ook bij gemeente, energiebedrijven en corporaties. Bovendien moeten achterstanden sneller worden gemeld.

• De Nederlandse verenigingen van incassobureaus en handelsinformatiebureaus hebben een concurrerend systeem (PPS) bedacht, dat grotendeels gebruikmaakt van bestaande gegevens die incassobureaus hebben over wanbetalers.
• LIS en PPS lopen vast in de privacywetgeving. Het College Bescherming Persoonsgegevens (CBP) heeft bezwaren tegen beide systemen.
• Het CBP vindt dat er te veel mensen worden geregistreerd zonder dat is aangetoond dat daardoor de schuldenproblematiek wordt opgelost,
• Uitgebreidere kredietregistratie heeft ook commercieel belang. Kredietverschaffers hebben er baat bij dat er zo min mogelijk wanbetalers zijn. Uitsluiting van de aller-slechtste risico's is maatschappelijk gewenst, maar vooral ook commercieel. Bij voorkeur zonder dat het de kredietverschaffing aan de andere klanten ingewikkelder maakt.
• Betrouwbare gegevens over de kredietwaardigheid van klanten, of het gebrek daaraan, zijn bovendien lucratieve handelswaar..

 Werking van het BKR systeem:

In het BKR-systeem staat iedereen die een lening heeft lopen van minimaal 500 euro en een looptijd van minimaal drie maanden. Ook houders van creditcards en betaalrekeningen met kredietfaciliteit zijn opgenomen. Hypotheken worden pas geregistreerd als er een betalingsachterstand van minimaal 120 dagen is. Betalingsachterstanden worden na zo'n drie maanden bij het BKR gemeld. De geregistreerde consument krijgt dan een negatieve A-codering. Naarmate de schulden lastiger blijken te innen, loopt de codering op van A1 tot A4. Als iemand zijn schulden heeft afgelost, houdt hij vijf jaar lang een zogenoemde herstelcodering, die aangeeft dat er betalingsachterstanden zijn geweest. Alle deelnemers aan het BKR (240 kredietverschaffers) kunnen gegevens opvragen, ook als iemand géén betalingsachterstanden heeft. Zij krijgen dan een overzicht van alle leningen die iemand heeft lopen. Ook wordt gemeld hoe vaak andere partijen in de afgelopen weken de gegevens hebben opgevraagd. Elke consument heeft een eigen BKR-kredietwaardigheidsscore. Dat is een statistische score gebaseerd op alle gegevens in het systeem. Iemand met bijvoorbeeld veel aankopen op afbetaling krijgt dan een slechtere score dan iemand die alleen een betaalrekening heeft, ook al hebben beide consumenten geen betalingsachterstanden. Elke consument kan tegen betaling zijn gegevens opvragen. Als daar onjuistheden in staan, kan de consument vragen om het wijzigen van die gegevens. Dat gebeurt jaarlijks zo'n 14.000 keer.